ارشلي

                                                                                   نویسنده: بهرام اسدی

                                                                                            

چندی پیش در جلسه اي فرهنگي با حضور مؤلفان و مترجمان استان که با هماهنگي اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان غربي در محل استانداري آذربايجان غربي تشکيل شده بود حضور داشتم. يکي از مؤلفين که ادعاهايي هم دارد و مسئولين استان نيز ايشان را به عنوان صاحب نظر قبول دارند و سخن ايشان را بدون مباحثه مي پذيرند بیاناتی ایراد کردند که شايان دقت است. اين در حالي بود که سخنان ايشان به موضوع جلسه و يا سخنان ماقبل و مابعد ايشان نیز هيچ ربطي نداشت. ايشان فرمودند:

                                                                                            

 

«روستاي ارشلوي اورميه که الان بخشي از شهر و بر روي يک بلندي نيز واقع شده است و در حال حاضر تابلوي آن به صورت عرشلو خودنمايي مي کند در اصل آرشلو بوده، و مسئولين استاني شايسته است مجسمه ي آرش کمانگير را در ورودي اين محله نصب نمايند و اين به عنوان نمادي از شهر مطرح شود.»

                                                                                            

 

من نمي دانم سخنان بی ربط ايشان تا چه حد بر مسئولين کارگر افتاد. ولي اخيراً شنيدم که ايشان در يک پست فرهنگي که 100% مربوط به آذربايجان و فرهنگ و ادب و هنر آذربايجان است حضور دارند و قرار است در مورد زبان ترکي و فولکلور و فرهنگ آذربايجان تصميم گيري نمايند و تصمیم گیریهای دیگران نیز از زیر نظر ایشان بگذرد.

در مورد اين که عرشلو با الف نوشته شود حرفي نيست ولي از اين بابت که اين نام را با آرش کمانگير که از تخيلات حکيم توس زاده شده يکي بدانيم و به اين توهمات نمود عيني دهيم جاي بحث دارد.

                                                                                            

 

در مورد اتيمولوژي اين کلمه بايد گفت «ارش» از دو کلمه «اَر» و «اَش» تشکيل يافته و هر دو کلمه در ترکي داراي معني و مفهوم اند. اولي به معني «دلاور، جوانمرد و ....» و دومي به معني «همانند و همسان و همسر و شبيه و ...» است و دو کلمه با هم به معني «همانند دلاور»، «شبيه جوانمرد» و معاني مشابه آن دارد و آرش نيز که فردوسي در اثر خود آورده، همين کلمه است و جزو کلمات عاريتي ترکي و وارد شده به فارسی است.

                                                                                            

 

حال ما اين کلمه را از آن اغيار دانسته و با نسبت دادن آن به افسانه ها و توهمات حکيم(؟!) توس، خواهان نصب مجسمه آرش کمانگير در شهرمان باشيم و مسئولين نيز اين توهمات را دامن زده و صاحب چنين افکاري را ناظر و مُشرِف بر تشکيلاتي عظيم که در حال زايش است قرار دهند جاي بسي تأسف است.

                                                                                            

 

علاوه بر اتيمولوژي کلمه که در بالا به آن اشاره شد «ارشلو=ارشلي» يکي از شاخه هاي قوم بزرگ افشار از اقوام اوغوز است که توضيحي را نيز از صفحه 46 «تاريخ ايل افشار» چاپ شده در انتشارات ياز اورميه به سال 1394 نقل مي کنم:

                                                                                            

 

 

ارشلوها

يکي از بزرگترين اويماقات افشار هستند. آنها ابتدا در شهرستان آرازبار قره باغ در منطقه اي موسوم به ارشه مي‎زيستند. در منابع باستان گاهي بصورت ارشه لو نوشته شده ولي در منابع متأخر بصورت ارشلو ثبت کرده‎اند‎. يک جاينام به نام ارشلو در منطقة آغجا بديع وجود دارد. شاه تهماسب اول 10 هزار خانوادة ارشلو را به ولايت کهگيلويه فارس کوچاند. برخي از امراء نامدار اين اويماق عبارتند از:

                                                                                            

 

منصوربيگ ارشلوي افشار

حسن سلطان ارشلوي افشار

شاهرخ خان ارشلوي افشار

خليل خان ارشلوي افشار

رستم بيگ ارشلوي افشار

شاهقلي بيگ ارشلوي افشار

ابوالفتح بيگ ارشلوي افشار

اسکندرخان ارشلوي افشار

بدرخان ارشلوي افشار

عبداللطيف بيگ ارشلوي افشار

حسن خان ارشلوي افشار

ولي خان ارشلوي افشار

بکتاش خان ارشلوي افشار

محمدقلي خان ارشلوي افشار

يوسف خان ارشلوي افشار

جبارقلي بيگ ارشلوي افشار

.

.

.

.